ImageTwoja lekcja historii. Przy współpracy z Radą Ekspertów (historyków, dziennikarzy i sportowców) powstało 20 lekcji -  najważniejszych wydarzeń w historii Polski niepodległej i jednocześnie Polskiej lekkiej atletyki. Publikujemy na początek 6 lekcji z całego cyklu. Od momentu odzyskania niepodległości w roku 1918 aż do dnia zakończenia II Wojny Światowej w 1945. 


Lekcja 1.  Droga do niepodległości 

Image
Władysław Groele
Historia
11 listopada 1918 r. Rada Regencyjna  przekazała władzę nad wojskiem Józefowi Piłsudskiemu. Trzy dni później złożyła na jego ręce pełnię swych praw ustanawiając go Tymczasowym Naczelnikiem Państwa. Po 123 latach zaborów Polska Odrodzona stała się faktem. Za datę Święta Niepodległości ustanowionego w 1937 r. świętem państwowym przyjęto dzień zakończenia I wojny światowej. Po 1989 r. przywrócono Święto Niepodległości.
Image
Stanisław Mielech

Sport
Legiony Polskie, które miały swój czynny wkład w odzyskanie przez Polskę niepodległości były też źródłem ważnych inicjatyw sportowych. W 1916 r. plutonowy Stanisław Mielech wystąpił z propozycją nadania funkcjonującemu w ramach legionów nieformalnemu klubowi sportowemu nazwy Legia. Tak jak Legia rzymska była prapionierem piłki nożnej, tak drużyna Legia będzie pionierem w wojsku polskim - głosił protokół założycielski. 

 

Lekcja 2. Cud nad Wisłą 

Image
Julian Niemczycki atakuje 132 metry. Rok 1920
Historia
Stoczona w dniach 12-25 sierpnia 1920 r. i zwycięska dla Polaków Bitwa Warszawska zaliczana jest do przełomowych momentów w historii XX w. Wojsko Polskie zatrzymało idącą na zachód Armię Czerwoną i tym samym ograniczyło rozprzestrzenianie się komunizmu po Europie. Dla młodego państwa polskiego oznaczało to także utrzymanie dopiero co uzyskanej niepodległości. II Rzeczpospolita po zwycięskiej wojnie zawarła z bolszewikami pokój w Rydze, na mocy którego wytyczona została granica państwa polskiego na wschodzie.  

Sport
W roku 1920 odbyły się igrzyska olimpijskie w Antwerpii. Igrzyska otworzył król Albert I. Po raz pierwszy w nowożytnej historii igrzysk do udziału została zaproszona Polska. Niestety ze względu na wojnę z Rosją Sowiecką zrezygnowano z udziału naszych sportowców, którzy z pobudek patriotycznych przystąpili do wojskowej mobilizacji. 

Lekcja 3.  Przewrót Majowy 

Image
Halina Konopacka
Historia
Lata 1922-1926 to czas niezwykle burzliwy w Polskiej polityce. Pogłębiał się kryzys gospodarczy, szerzyła się korupcja. Polska jak nigdy potrzebowała szybkich i skutecznych reform. Już w maju 1926 r. Józef Piłsudski bierze sprawy w swoje ręce i wraz ze swoimi zwolennikami dokonuje zamachu stanu zwanego Przewrotem Majowym. W toczonych na ulicach Warszawy walkach w dniach 12-14 maja zginęło 379 osób, w tym 164 cywilów. W wydanym po zakończeniu walk rozkazie Piłsudski napisał m.in.: „W jedną ziemię wsiąkła krew nasza, ziemię jednym i drugim jednakowo drogą, przez obie strony jednakowo umiłowaną". 

Sport
31 lipca 1928 r. na olimpiadzie w Amsterdamie Halina Konopacka zdobyła pierwszy złoty medal olimpijski dla Polski. Medal wywalczyła w konkursie rzutu dyskiem ustanawiając rekord świata (39,62 m). Sportsmenka urodzona 26 lutego 1900 r., w Rawie Mazowieckiej była uważana za samorodny talent sportowy. Uprawiała wiele dyscyplin sportowych, ale kiedy spróbowała swoich sił w rzucie dyskiem już po kilku próbach ustanowiła rekord Polski, a kilka miesięcy później pobiła rekord świata. Dlatego, kiedy na olimpiadzie w Amsterdamie (1928 r.) po raz pierwszy włączono do programu igrzysk konkurencje lekkoatletyczne kobiet, w rzucie dyskiem zwyciężyła niezagrożona. 

Lekcja 4.  Kryzys Gdański 

Image
Janusz Kusociński
Historia
W latach 30-tych Niemcy inicjowali w Wolnym Mieście Gdańsk szereg działań, które miały antypolski charakter. Polegało to na pozbawianiu Polaków miejsc w Senacie, usuwaniu ich z pracy, ograniczaniu zakresu funkcjonowania języka polskiego. Punktem kulminacyjnym był rok 1930, kiedy Senat Gdańska odmówił polskim okrętom wojennym prawa do korzystania z portu. Rząd Polski zdecydował się na manifestację siły, która miała wymusić zmiany. Do portu w Gdańsku wpłynął polski niszczyciel "Wicher" i zagroził ostrzelaniem miasta. 13 sierpnia 1932 r. Niemcy odnowili układ o używaniu gdańskiego portu przez okręty RP i przerwali antypolską propagandę. 

Sport
13 lipca 1932 roku Janusz Kusociński staje na starcie biegu na 10.000 metrów.  Wśród jego największych konkurentów znajduje się fenomenalny fin Iso-Hollo. Od półmetka wyścigu walka o złoto olimpijskie rozstrzyga się tylko pomiędzy nimi dwoma. Na 1000 metrów przed metą przewaga „Kusego" powoli topnieje, ale gdy obydwaj rozpoczynają ostatnie okrążenie nasz reprezentant rozpoczyna swój niesamowity finisz. Pierwszy taśmę przecina Polak. Chwile później na stadionie w Los Angeles rozbrzmiewa Mazurek Dąbrowskiego, a 30 tysięczny tłum kibiców nie milknie z owacjami. 

Lekcja 5. Rozpoczęcie II Wojny Światowej

Image
Stanisława Walasiewicz
Historia
1 września 1939 r. z powietrza, lądu i morza rozpoczął się atak armii niemieckiej na ziemie polskie. 3 września Wielka Brytania i Francja wypowiedziały wojnę III Rzeszy. W tym czasie wojska niemieckie przełamały już polską obronę i rozpoczęły „wojnę błyskawiczną". 17 września oddziały Armii Czerwonej wkroczyły do Polski. Tego samego dnia polskie władze cywilne i wojskowe przekroczyły granice z Rumunią. Ostatnimi działaniami bojowymi polskiej armii była Bitwa pod Kockiem (2-5 października 1939 r.). 

Sport
Janusz Kusociński wraca do wielkiej formy po kontuzji i operacji kolana, jaką przebył w 1936 r. Po 5 latach przerwy poprawia rekordy życiowe, znów będąc w czołowej szóstce w tabelach światowych. Rok wcześniej na Mistrzostwach Europy w Wiedniu Stanisława Walasiewicz zdobyła dwa złote i dwa srebrne medale. Obydwoje marzą o sukcesach na Igrzyskach Olimpijskich w Helsinkach w 1940 roku. 

Lekcja 6. Zakończenie II Wojny Światowej

Image
Jadwiga Wajs
Historia
8 maja 1945 roku w Karlshorst (przedmieście Berlina), w imieniu zwyciężonych Niemiec feldmarszałek Wilhelm Keitel podpisał akt bezwarunkowej kapitulacji. Blisko 2 miesiące później w dniach 17 lipca - 2 sierpnia odbyła się konferencja w Poczdamie, na której ustalono m.in.: granice Polski na Odrze i Nysie Łużyckiej, przyłączono Gdańsk oraz część Prus Wschodnich do Polski, a Związek Radziecki zobowiązano do przekazania Polakom części niemieckich reperacji wojennych. 2 września 1945 skapitulowała Japonia. 

Sport
Sportowcy nie czekali na zakończenie wojny. Już 3 maja 1945 r. w Warszawie odbył się bieg wśród ruin dla uczczenia rocznicy uchwalenia Konstytucji. Triumfowali w nim: Stanisław Głuszcz (z klubu - Biuro Odbudowy Stolicy), Roman Czajkowski (Syrena) i Władysław Łapiński (Skra). Po roku 1946 obchody 3 maja zostały sakazane, aż do roku 1990. Po wojnie następuje intensywna odbudowa, praktycznie całkowicie zniszczonej, infrastruktury lekkoatletycznej w centralnej i wschodniej Polsce. Pierwszą dużą imprezą lekkoatletyczną po przerwie wojennej były Mistrzostwa Polski w lekkoatletyce zorganizowane już 29-30 września 1945 r. w Łodzi na stadionie ŁKS-u. Jednym z pierwszych powojennych osiągnięć polskich sportowców było zdobycie brązowego medalu przez Jadwigę Wajsówną w rzucie dyskiem na Mistrzostwach Europy w Pradze w 1946 r.{moscomment}